Trong Tiếng Việt có một từ rất ý nghĩa, thật độc đáo đó là từ “đồng bào”. Từ này gắn liền với truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ:
“Mẹ Âu Cơ từ xa xưa, đi khai thiên lập địa. Lạc Long Quân cùng bao con đi ra nơi biển cả…”
Chắc hẳn khi nghe những lời hát trên, chúng ta ai cũng nghĩ về một thuở khai thiên, lập địa của nước Việt, nghĩ về nguồn gốc giống nòi của dân tộc mình. Vậy thì đầu tiên, hãy cùng nhau trở về quá khứ qua truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ: Truyền thuyết kể rằng, Âu Cơ là người miền non cao, Lạc Long Quân ở vùng biển cả. Hai người kết duyên với nhau, sinh ra bọc trăm trứng, sau nở ra trăm người con. Tất cả đều khỏe mạnh, xinh đẹp và thông minh tuyệt vời. Tuy nhiên do khác nhau về nguồn gốc nên cả hai không thể sống với nhau lâu dài. Theo đó, 50 người con theo cha ra biển cả, 50 người con theo mẹ lên vùng non xanh. Như vậy, 100 người con chia nhau ra cai trị đất nước, luôn đùm bọc, gắn bó và che chở lẫn nhau. Đó chính là truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam.
Trong số 50 người con theo mẹ Âu Cơ lên núi, người con trưởng được phong làm vua tại vùng đất thuộc miền Bắc của nước ta gọi là Hùng Vương, đặt tên nước là Văn Lang. Theo truyền thuyết, họ Hồng Bàng từ thời Kinh Dương Vương đến Hùng Vương thứ 18 truyền nhau được 20 đời, tổng cộng 2622 năm:
“Vua Hùng dựng nước Văn Lang
Hàng ngàn năm trước, huy hoàng trời Đông
Giang san một dải mênh mông
Bắc phương Hán tộc, Nam phương Lạc hồng”
Không biết tự bao giờ, câu ca dao đậm đà tình nghĩa về cội nguồn dân tộc Việt đã thấm sâu vào tiềm thức của mỗi người dân Việt Nam, là lời nhắc nhở con Lạc cháu Hồng trở về với quá khứ, cùng nhau tưởng nhớ và tri ân.
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ tổ mồng mười tháng ba
Khắp miền truyền mãi câu ca
Nước non vẫn nước non nhà ngàn năm”
Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương còn gọi là “Lễ hội đền Hùng” diễn ra vào ngày mồng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm tại Đền Hùng, Việt Trì - Phú Thọ. Đây là ngày để tất cả mọi con dân người Việt ở khắp nơi trên thế giới cùng hướng về đất Tổ tận hưởng được giá trị của sự bình yên và khắc ghi sự hi sinh của bao thế hệ đã tiếp bước Vua Hùng giữ nước.
Ngày 02/4/2007, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phê chuẩn sửa đổi, bổ sung Điều 73 của Luật Lao động cho người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương ngày Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch). Kể từ đây, ngày 10/3 âm lịch hằng năm đã trở thành ngày lễ lớn – Quốc lễ mang ý nghĩa bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
